Een bestaand kerkelijk gemeenschapshuis met radiatoren, tien afzonderlijk regelbare ruimtes en een grote zaal die bij gebruik snel warm moet zijn. Niet direct de eenvoudigste uitgangssituatie voor een all electric warmtepomp. Toch besloot de beheergroep in Lemelerveld verder te kijken toen de twee bestaande cv-ketels aan vervanging toe waren.
Uitdaging: kerkelijk gemeenschapshuis all electric verwarmen met bestaande radiatoren, zoneregeling en voldoende vermogen op koude dagen.
Samen met Doldersum Warmtepompen werd onderzocht wat technisch mogelijk was. Technea verzorgde de dimensionering van het Ovum systeem en ondersteunde Doldersum tijdens de installatie. Uiteindelijk viel de keuze op een Ovum AirCube MIRA AC520P met een losse MIRA+ regeling. Vooral het beschikbare vermogen bij lage buitentemperaturen en het rendement bij hogere watertemperaturen maakten deze warmtepomp interessant voor dit gebouw.
Het gemeenschapshuis hoort bij de Heilig Hart geloofsgemeenschap in Lemelerveld, die haar oorsprong heeft in 1874. Het gebouw wordt actief gebruikt door verschillende groepen en vrijwilligers. Dat stelt specifieke eisen aan de verwarming.
Ongeveer tien ruimtes hebben een eigen thermostaat. Wordt ’s avonds alleen een vergaderruimte gebruikt, dan hoeft niet het hele gebouw warm te zijn. De thermostaat in die ruimte wordt hoger gezet, de regelklep opent en de ruimte kan op temperatuur komen. Die manier van werken functioneerde goed en moest na de verduurzaming behouden blijven.
Toen de cv-ketels aan vervanging toe waren, ontstond binnen de beheergroep de vraag of opnieuw investeren in gas nog wel logisch was.
“Als je naar een warmtepomp toe wilt, moet je het nu doen. Je moet er niet eerst een nieuwe ketel neerzetten.”
Lid van de beheergroep
Een energieadviseur onderzocht vervolgens de mogelijkheden. Onder andere infraroodverwarming, een hybride installatie en volledig elektrisch verwarmen kwamen aan bod. Uiteindelijk bleek een all electric warmtepomp wel degelijk mogelijk.
De Ovum buitenunit kreeg een plek op het platte dak, direct naast het kerkgebouw.
Van technisch plan naar goedkeuring
Daarmee was de keuze nog niet gemaakt. Omdat het gemeenschapshuis onderdeel is van een katholieke parochie moest de investering langs verschillende lagen binnen de organisatie. De beheergroep, locatieraad, parochie en uiteindelijk het bisdom Utrecht moesten zich achter het plan scharen.
Daarbij speelde ook de toekomst van de locatie mee. Een eigen plek voor de lokale geloofsgemeenschap blijft belangrijk, waardoor investeren in een toekomstbestendig gebouw beter te onderbouwen was.
Via de Goed om te weten: DUMAVA-subsidieDUMAVA staat voor Duurzaam Maatschappelijk Vastgoed. Deze subsidie is speciaal bedoeld voor stichtingen, verenigingen en non-profit instellingen die hun pand willen verduurzamen. Of het nu gaat om een paar losse maatregelen (zoals LED-verlichting of zonnepanelen) of een complete, grondige renovatie: de regeling vergoedt een flink percentage van de investering.DUMAVA regeling voor duurzaam maatschappelijk vastgoed werd bovendien €10.000 subsidie verkregen. Binnen het totale verduurzamingstraject ging het energielabel van B naar A++, een ontzettend mooie sprong!
“We zaten op B en we zijn nu op A++ gekomen.”
Lid van de beheergroep
Die verbetering komt niet alleen door de warmtepomp. Binnen het traject is breder naar de energieprestatie van het gebouw gekeken.
Waarom juist de Ovum AirCube AC520P?
Bij een bestaand gebouw met radiatoren is niet alleen het maximale vermogen van een warmtepomp belangrijk. Je wilt vooral weten wat er van dat vermogen overblijft wanneer het buiten koud is en het verwarmingssysteem een hogere watertemperatuur vraagt.
De Goed om te weten: transmissieberekeningEen transmissieberekening (of warmteverliesberekening) brengt nauwkeurig in kaart hoeveel warmte een pand verliest bij extreme kou. Er wordt gekeken naar de isolatiewaarde van elk raam, de muren en het dak. De uitkomst vertelt de installateur exact hoeveel vermogen de warmtepomp en de radiatoren of vloerverwarming moeten leveren om het gebouw altijd comfortabel warm te houden.warmteverliesberekeningen voor het gemeenschapshuis kwamen uiteindelijk uit op een warmtevraag rond de 30 kW. Niet alle ruimtes worden tegelijkertijd verwarmd, maar bijvoorbeeld de grote zaal kan bij gebruik in korte tijd wel veel warmte vragen.
In de projectvergelijking hield een onderzocht alternatief bij min 10 °C nog ongeveer 9 tot 10 kW verwarmingsvermogen over. De Ovum AC520P warmtepomp kwam onder dezelfde omstandigheden uit op circa 18,75 kW. Dat verschil woog zwaar mee in de keuze.
“De Ovum had bij min tien graden een veel mooiere dekking. Gevoelsmatig paste die warmtepomp veel beter bij dit gebouw.”
Lid van de beheergroep
De Ovum vroeg om een hogere investering dan het onderzochte alternatief. De prestaties bij lage buitentemperaturen en hogere systeemtemperaturen gaven de beheergroep echter voldoende vertrouwen om die extra stap te zetten.
De AC520P staat op betonnen tegels tegen de gevel, met een kraan op het dak gehesen.
Nieuw warmtepompsysteem, vertrouwde bediening
Hoewel de warmteopwekking volledig veranderde, hoefde de bediening van het gemeenschapshuis niet op de schop. De bestaande thermostaten en regelkleppen konden behouden blijven. Wordt een ruimte gebruikt, dan kan een vrijwilliger dus nog steeds gewoon de thermostaat hoger zetten en opent de bijbehorende klep.
“Het werkt net zoals we gewend zijn aan het systeem.”
Lid van de beheergroep
Achter die vertrouwde bediening zit nu wel een andere installatie. De MIRA+ regelingstuurt de Ovum AirCube AC520P aan, waarna de warmtepomp het water voor het verwarmingssysteem op temperatuur brengt. Die warmte wordt beschikbaar gehouden in het buffervat van 1.000 liter. Vanuit het buffervat kan vervolgens warmte naar de verschillende verwarmingszones en radiatoren in het gebouw worden afgegeven.
Het buffervat vormt daarmee een belangrijke schakel tussen de warmtepomp en de sterk wisselende warmtevraag in het gemeenschapshuis. De AirCube hoeft niet rechtstreeks te reageren op iedere thermostaat die ergens wordt opengedraaid. Wanneer bijvoorbeeld alleen een vergaderruimte warmte vraagt, opent daar de bestaande regelklep en kan warmte uit het verwarmingssysteem worden gebruikt. Bij een grotere warmtevraag, zoals in de grote zaal, is er dankzij het grotere buffervat meer warmte beschikbaar.
De MIRA regeling regelt dus de warmteproductie door de AirCube, het buffervat helpt die warmte beschikbaar te houden en het bestaande systeem verdeelt de warmte vervolgens over de ruimtes. Voor de gebruikers bleef daardoor de vertrouwde bediening intact, terwijl de warmte voortaan volledig elektrisch wordt opgewekt.
De MIRA regeling, het buffervat van 1.000 liter en de buitenunit vormen samen één systeem.
Veel voorbereiding, soepele uitvoering
Doldersum bracht vooraf goed in kaart hoe de nieuwe installatie in het bestaande gebouw kon worden ingepast. Het leidingtracé werd uitgewerkt, de constructie werd bekeken en er werd bepaald waar doorvoeren gemaakt konden worden en waar de buitenunit veilig geplaatst kon worden.
“Theo (vrijwilliger) kende het gebouw. Die had van tevoren alles al uitgetekend: waar zitten de balken en waar kun je boren. Er was heel veel voorwerk gedaan.”
Lid van de beheergroep
De buitenunit werd uiteindelijk met een kraan op zijn plek gebracht. Voor het buffervat moest binnen een geschikte locatie worden gevonden. Doordat veel zaken vooraf waren uitgewerkt, verliep de uitvoering volgens de betrokkenen grotendeels volgens planning.
Eerste ervaringen met de warmtepompinstallatie
Voor harde conclusies over het jaarlijkse energieverbruik is het nog te vroeg. Daarvoor moet de installatie langer draaien en is meer vergelijkbare meetdata nodig. De eerste technische ervaringen zijn wel positief. Tijdens een koudere periode werd volgens de betrokkenen een COP rond de 4 gezien, terwijl de installatie op relatief hoge temperatuur draaide.
Voor de gebruikers is het resultaat vooral praktisch merkbaar. De ruimtes kunnen nog steeds afzonderlijk worden verwarmd en de bediening bleef vertrouwd.
Ook bestaande bouw kan all electric
Het project in Lemelerveld laat zien dat radiatoren, hogere watertemperaturen en een wisselende warmtevraag een all electric warmtepomp niet automatisch uitsluiten. Wel wordt de keuze van de machine en de dimensionering juist in zo’n situatie extra belangrijk.
Zo kreeg een gemeenschapshuis dat al jarenlang een belangrijke plek inneemt in Lemelerveld een verwarmingsinstallatie die weer vooruit kan.
Ook werken met Ovum?
Werk je aan een project met een Ovum warmtepomp? Technea ondersteunt bij onder andere dimensionering, systeemkeuze, MIRA en inbedrijfstelling. Ook helpen we je als particulier graag bij het vinden van een passende installateur.
